آغاز ترجمهء آثار طبى يونانى به عربى ترجمه : سته عشر جالينوس در آن اوان عدهء از مردم عراق از پيروان آئين مسيح بودند ، و ايشان را « سوريانى » مىگفته‌اند ، يعنى اهل « سورستان » زيرا از روزگار كهن ايرانيان عراق را « سورستان » و گاهى نيز : « دل ايرانشهر » مىناميده‌اند « 1 » ، و اين نام همچنان تا قرون دوم و سوم و بيشتر هنوز معروف و در السنهء عامه متداول بوده است . بارى سوريانهاى مزبور بواسطه داشتن كيش نصرانى به زبان سريانى آشنائى كامل داشته‌اند ، زيرا عهد جديد و ديگر كتب دينى مسيحيان اصلا به اين زبان نگاشته بود و بعدها بالسنهء ديگر ترجمه گرديده است ، و از روزگار مدرسهء يونانى اسكندريه و ديگر مدارس يونانى در آسياى صغير بسيارى از آثار حكمت يونان و تاليفات طبى استادان نامدار يونان به زبان سريانى ترجمه و نقل گرديده بود ، نسخه‌هاى اين ترجمه در دسترس بود . استادان جنديشاپور و در رأس ايشان جبرئيل بن بختيشوع بر آن شدند كه شاگردان خود را بطب نظرى يونانيان نيز آشنا نمايند براى نيل به اين منظور بهترين وسيله را ترجمهء آثار طبى يونانى دانسته ، و به برخى فضلاى سوريانيان دستور دادند كه نخست كتب شانزده‌گانهء ( سته عشر ) جالينوس را بتدريج به عربى ترجمه نمايند . سته عشر جالينوس جالينوس ( گلاوديوس ) پس از آنك علم طب را در يونان از انحصار دو خاندان مشهور يونانى بيرون آورد ، و كتابهاى طبى را نيز از رمزنويسى بصريح‌نويسى تبديل نمود ، فرا گرفتن علم طب را نيز از اختصاص بافراد دو خاندان مزبور خارج ساخته مدرسهء طب را منظم نموده پژوهندگان اين علم از مردم آتن و ديگر بلاد يونان و دانشجويان كشورهاى همسايهء يونان كه براى فراگرفتن علم پزشكى بآتن شتافته بودند همگى بمدرسهء طب روى آوردند .

--> ( 1 ) - الاعلاق النفسيهء ابن رسته اصفهانى چاپ ليدن مسالك لك الممالك ابن خردادبه چاپ ليدن فتوح البلدان بلادرى چاپ پاريس